'Zwarte scholen zijn een feit'

Ingrijpen om zwarte scholen witter te maken, ziet ze niet zitten. Meer kwaliteit, dat is haar missie. 'Ik geloof in veeleisend onderwijs', aldus minister van Onderwijs Marja van Bijsterveldt in een interview.

Op de bewindsliedenverdieping van de Haagse Hoftoren schoof ze één kamer op. Die oogt een stuk kaler dan toen voorganger Ronald Plasterk er de ramen had behangen met zelfgeschoten portretjes van zijn bezoekers. Niet onvriendelijk, wel zakelijk. Een beetje zoals de sfeer van de ministerraad in de Trêveszaal, waar Marja van Bijsterveldt (49) nu ook bij zit. 'Overal grote discussies over. Maar wel zakelijk, kort en krachtig. In een plezierige sfeer. We gunnen elkaar iets.'

U komt zelf uit de zorg, werkte tien jaar als verpleegkundige. Wat beroert u zo aan de zorg?

'Die achtergrond is perfect voor een bestuurder. Een verpleegkundige zal namelijk altijd iets afmaken. Die kan niet bij een bed weggaan met de houding: zie maar hoe je het verder stelt. Dienstbaarheid is sowieso een goede houding.

'Ook onderwijs is mensenwerk. Jonge mensen die iets willen bereiken, resultaten willen behalen. De mensen die er werken, moeten jongeren en peuters in hun kracht plaatsen. Hun talent moet worden ontplooid.

'Het valt me op dat mijn woorden als minister veel meer impact hebben dan als staatssecretaris. De samenwerking met Sharon Dijksma en Ronald Plasterk op Onderwijs was heel plezierig. Sharon en ik voelden elkaar goed aan. Zij deed basisonderwijs, ik voortgezet onderwijs, dus we hadden veel gemeenschappelijke belangen. We konden op zijn tijd de boel samen ook goed relativeren.

Halbe (Zijlstra, de nieuwe staatssecretaris van Onderwijs - red.) is pas net bezig. Hij is een echte Fries: kordaat, straight, open.'

Ritzen de ideeënrijke technocraat, Deetman de harde saneerder, Hermans de burgemeester, Plasterk de ijdeltuit met hang naar cultuur.. hoe gaan ze de minister van Bijsterveldt achteraf typeren?

'Die kwalificaties zijn voor uw rekening. Mij gaat het niet om mezelf of mijn imago, maar om wat je toevoegt. Onderwijsprocessen zijn log en langdurig. Neem de verscherping van de exameneisen: ik heb er lang over nagedacht, maar toen wel een knoop doorgehakt. Door daar de lat hoger te leggen, heb ik een steen in de rivier verlegd. Dat diploma moet ergens voor staan. Dat raakt ieder kind. Die stroom zal voortaan anders lopen.'

Dat lijkt typerend voor uw beleid: de lat hoog leggen in de veronderstelling dat het onderwijs er naar toe groeit. Is dat voldoende?

'Alleen de lat hoger leggen kan nooit het enige zijn. Maar die norm is wel belangrijk. Bij de examens moet je straks niet alleen maar de kernvakken voldoende hebben, gemiddeld een onvoldoende voor het centraal schriftelijk kan ook niet meer. Het wordt moeilijk zuinigjes te studeren. Precies weten wat je ergens voor moet halen, die zesjescultuur, dat zal hogere wiskunde worden.

'Maar ook de basis moet op orde zijn. Aan de onderkant moeten de voorwaarden goed zijn. Dat doen we door de naadloze aansluiting van vmbo op mbo. Zo haalt een moeilijke groep toch een mbo-2-diploma, en dat motiveert hen heel sterk.'

Onlangs demonstreerde hier duizend hoogleraren in toga. Maakte dat enige indruk op u?

'Hm. Het was waardig. Maar ik had liever al die hoogleraren gewoon in collegezalen aan het werk gezien. Dat gebeurt veel te weinig, dat de professor echt een rol speelt in het onderwijs. Hij moet inspireren, diepgang brengen.

'Ik vind de lijn van staatssecretaris Zijlstra alleszins redelijk: een jaar extra tijd voor je bachelor, hetzelfde voor je master. Als je nog langer nodig hebt, vind ik het normaal dat de belastingbetaler zegt: daar mag je zelf ook aan bijdragen. De scholen kunnen daar zelf ook meer aan doen. Ik vond de reactie van de universiteiten niet terecht.'

Er wordt een beeld neergezet van de luie student. Ziet u het ook zo?

'Dat hoort u mij niet zeggen. Maar het kan hier en daar best een tikkie harder. Twee keer een jaar extra, dat is niet niks. Belangrijk is trouwens dat het bezuinigde geld weer wordt geïnvesteerd in het hoger onderwijs. Dat we daarmee de plannen van de commissie-Veerman kunnen uitvoeren: kiezen voor specialisatie, meer ruimte voor excelleren.

'Kijk naar het Verre Oosten, ze passeren ons. We hebben hier altijd veel geïnvesteerd in het kwetsbare kind, aan de onderkant. Prachtig. Maar de ambities aan de bovenkant zijn vaak laag. Ik geloof in veeleisend onderwijs. Kinderen gunnen boven zichzelf uit te stijgen. Scherper presteren. We zijn een land met hoge lonen, dus we moeten het hebben van een hoog opleidingsniveau. Dan mag er best een schepje bovenop. Ook voor vwo zijn de gemiddelde eindcijfers 6,5. Die hele range tussen 6,5 en 10 wordt amper benut. Laten we meer voor achten en negens gaan.'

Jongeren uit minder bevoorrechte groepen die niet meteen goed kiezen en het daardoor niet redden, of er vanwege de hoge kosten niet eens aan beginnen: is dat geen kapitaalvernietiging?

'Ik zie dat niet zo. De faciliteiten blijven goed. Iedereen kan die studie afmaken, desnoods met een extra lening. Maar ook die tweede kans voor jongeren is belangrijk, via volwassenenonderwijs, en door vmbo'ers desnoods meer dan vijf jaar te geven voor hun diploma. Zodat ze goed voorbereid aan het mbo beginnen.'

'Het gaat om de kwaliteit van het onderwijs. De verdeling van zwarte en witte kinderen over scholen heen? Het doet onrecht aan ouders die gewoon hun eigen afweging moeten kunnen maken. Veel wetenschappers zeggen ook dat het 'm niet zit in de kleur. Ik zie goede scholen met jongeren uit diverse achtergronden goed functioneren. Ik zie ook witte scholen waar het niet goed gaat.'

Al die projecten tegen segregatie, gaat daar de stekker uit?

'Nee. Zolang het binnen de wet past: geen enkel probleem. Als scholen en ouders vrijwillig afspraken maken in een helder beleid, bijvoorbeeld over dubbele wachtlijsten, prima. Maar ik ben niet van het postcode-beleid, waarbij je alleen maar een school mag kiezen in je eigen gebied. Dat werkt niet. Mensen verhuizen er zelfs om. Als christen-democraat vind ik het belangrijk dat ouders zelf hun school kunnen kiezen. Maar het gaat me vooral om kwaliteit. In Den Haag staat een voor 99 procent gekleurde school die in korte tijd van zeer zwak naar goed is gegaan. Dat is het allerbeste, voor ieder kind.'

In Rotterdam was uw CDA nog maar zeven jaar terug de voortrekker van dubbele wachtlijsten. Zegt u nu: we moeten ophouden ons druk te maken over de kleur van scholen? Ons neerleggen bij zwarte scholen?

'Neerleggen, dat klinkt zo defaitistisch..'

Accepteren dan?

'Laat ik het zo zeggen: het gaat om waar je naartoe werkt. Voor mij is dat kwaliteit.'

Zegt u nou iets over die zwarte scholen. Die zijn er. Wat moeten we daarvan vinden?

'Als ze niet goed functioneren, moeten we zorgen dat ze wel goed gaan functioneren en kinderen goed onderwijs geven. Maar dat geldt voor elke school.'

Maar dat die scholen zwárt zijn, is dat niet iets om te veranderen?

'Dat is gewoon een feit. Heeft veel te maken met de demografische opbouw van de wijken. Het is goed als mensen van verschillende culturen elkaar ontmoeten. In gemengde wijken is dat gemakkelijker dan in eenzijdig samengestelde wijken. In een zwarte wijk staat doorgaans een zwarte school. Ik kan me voorstellen dat de gemeente zegt: laten we meer variatie brengen in die wijken, om groepen en mensen bij elkaar te brengen. Maar voor mij als minister van Onderwijs is verandering an sich geen doel.'

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen