Waar je op moet letten als NT2-docent aan volwassenen

Elke nieuwkomer moet goed Nederlands leren spreken en schrijven. Maar een officiële NT2-lesbevoegdheid, zoals die voor een wiskundeleraar bestaat, is er in feite niet. Een korte introductie NT2-onderwijs aan volwassenen.

We noemen het Nederlands als tweede taal (NT2) omdat cursisten meteen buiten de les het Nederlands tegenkomen: op straat, bij de buren, op radio en tv, in kranten en tijdschriften. NT2-onderwijs is een betrekkelijk jonge tak van sport. Vanaf het einde van de jaren zeventig hield de wetenschap zich actief bezig met studies naar de manier waarop mensen het beste een taal kunnen verwerven; wetenschappers schreven boeken als Taalproblemen van buitenlandse arbeiders en hun kinderen (René Appel e.a. 1980, Coutinho).

Nu, bijna dertig jaar later, is de situatie sterk veranderd. Iemand die naar Nederland komt, wordt geacht iets te weten over Nederland en enkele basisvaardigheden van de Nederlandse taal te beheersen. Hij moet op de ambassade in eigen land het Basisexamen inburgering afleggen. Iemand die hier voor slaagt, kan daarna in aanmerking komen voor een machtiging tot voorlopig verblijf in Nederland. Het examen wordt afgelegd via een telefoon die in directe verbinding staat met een computer. De gegeven antwoorden worden automatisch beoordeeld door een spraakcomputer. Dit is geregeld in de Wet Inburgering. Lespakketten als Kennis van de Nederlandse samenleving (Naar Nederland) zijn op dvd verkrijgbaar. Informatief zijn ook de websites www.naarnederland.nl en www.buitenlandsepartner.nl.

NT2-onderwijs niet gefaciliteerd door staat
Het bizarre is dat door de Nederlandse staat een eis wordt gesteld aan het niveau van een nieuwkomer, maar dat het NT2-onderwijs zelf niet wordt gefaciliteerd of gereguleerd. Dat wil zeggen: legio commerciële taalbureaus zijn in zowel Nederland als in het ‘land van herkomst’ opgericht om inburgeringscursussen aan te bieden, maar er wordt geen officiële accreditatie van de opleidingen door de Nederlandse overheid geregeld. Dat is het zelfde als eisen dat je je rijbewijs bij het CBR moet halen, maar hoe je daarvoor oefent mag je helemaal zelf weten.

Zoals er lesbevoegdheden zijn voor vakken als Engels of economie, ontbreekt deze voor Nederlands als tweede taal. In het beste geval heb je als NT2-docent een lerarenopleiding afgerond waarbij de module NT2 onderdeel is van de opleiding, of je hebt een master Nederlands als tweede taal aan de universiteit behaald dan wel de post-hbo opleiding voor NT2-docenten die op een paar plaatsen in het land wordt gegeven.

'Naar de kwaliteit van docenten wordt niet gekeken'
Anne Kerkhoff, associate lector aan de Fontys Lerarenopleiding in Tilburg schreef in haar artikel Bekwaam of Bevoegd in december 2001: '[...] Het meest opvallend in die artikelen is het feit dat daarin géén eisen worden vastgelegd wat betreft de vakinhoudelijke bekwaamheden van docenten.' Zeven jaar later is daar volgens Kerkhoff geen verandering in gekomen. ‘Het Keurmerk Inburgering dat de vorige minister heeft ingevoerd, bevat geen enkele garantie voor de kwaliteit van de docenten die het onderwijs verzorgen. Er wordt in die accreditatieprocedure op van alles gecontroleerd, maar naar de kwaliteit van de docenten wordt niet gekeken’.

Talengroep Nederland is een bedrijf dat ook NT2-cursussen geeft, geschikt voor zowel de zakenman die moet worden bijgespijkerd tot een serieuze ‘inburgerings’-cursist. De site van Talengroep Nederland rept over ‘gekwalificeerde’ docenten. Medewerkster Zsoka Bonta: ‘Ik heb een goede ervaring met mensen die van de postdoctoraal opleidingen van de universiteiten komen. Maar verder kijk ik ook naar de ervaring die een docent heeft.’

Certificaat
Het loont volgens Anne Kerkhoff om je als (aankomend) NT2-docent te verdiepen in de website van de beroepsvereniging van NT2-docenten, De BVNT2. Je vindt daar een beroepsprofiel en informatie over scholingsmogelijkheden. Omdat de overheid er niet aan wil, heeft de BVNT2 zelf maar een certificaat voor NT2-docenten in het leven geroepen. NT2-docenten kunnen hun ervaring en opgebouwde expertise vastleggen in een portfolio en deze laten beoordelen. Dit certificaat geeft in Nederland erkenning van bekwaamheid als NT2-docent door het beroepsveld NT2.

Volgens Zsoka Bonta van de Talengroep Nederland, zegt zo’n certificaat ook niet alles. ‘Een kersverse afgestudeerde leraar met weinig ervaring kan in korte tijd een mooi portfolio hebben gevuld, terwijl de rot in het vak misschien zo’n portfolio te omslachtig vindt. De één is dan wel gecertificeerd, de ander niet.’ Anne Kerkhoff is het niet helemaal met Bonta eens: natuurlijk zijn er nog steeds docenten die geen certificaat van de BVNT2 hebben, maar die wel ervaren en deskundig zijn. Maar het tegenovergestelde geldt niet: er zijn geen docenten die maar weinig expertise en ervaring hebben, maar wel een certificaat. Zo’n certificaat van de BVNT2 is wel degelijk een bewijs van bekwaamheid.

Belabberd salaris
Kerkhoff: ‘Een keerzijde van de NT2-docent op de vrije markt is, behalve de beperkte mogelijkheid tot kwaliteitscontrole, ook nog de rechtspositie van veel docenten. Als je niet bij een ROC in dienst bent, val je niet onder het cao van de beroeps- en volwassenen educatie, bijvoorbeeld. Veel NT2-docenten werken tegenwoordig bij particuliere bureaus voor lage uurlonen en hebben nauwelijks of geen rechtszekerheid. Geen rechtspositie en een belabberde salariëring dat is, hoe gemotiveerd en betrokken een docent ook is, uiteindelijk geen basis voor goed onderwijs.'

EscenicId: 731360

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen