Onderwijsvernieuwers: het Montaigne Lyceum

Het jaar 2000. Op de plaats van vliegveld Ypenburg verrijst een Vinexwijk en de onderwijspioniers van de nieuwe school geven les in de Nootdorpse weilanden. ‘Het was even behelpen,’ vertelt Marianne de Lang lachend, onderwijsarchitect en docent klassieke talen, acht jaar na de oprichting. ‘In de zomer moesten we het dak natspuiten, zodat de leerlingen één voor één flauwvielen in plaats van allemaal tegelijk.’

Al sinds de start in de noodgebouwen is het Montaigne Lyceum een vernieuwingsschool. ‘Je moet niet bang zijn om van het geijkte af te wijken. Leerlingen zakken niet meteen voor het examen omdat hun docent op een andere manier lesgeeft. Die horde neemt de ene collega makkelijker dan de andere. We startten met projectweken en thematisch onderwijs en we maakten de eerste stap met het vormen van Leerdomeinen. Een leerdomein in de nieuwbouw meet 275m2 en er passen 100 leerlingen in. In De noodlokalen zetten we gewoon de deuren open en zo konden docenten en klassen op die manier beter met elkaar samenwerken. In het nieuwe gebouw hebben we de ideale situatie gecreëerd.’

Marianne kijkt met gepaste trots naar de kolos achter ons. ‘De nieuwe Leerdomeinen zijn groot genoeg voor 100 leerlingen en in de ateliers en de laboratoria kunnen steeds twee groepen tegelijk werken.’ Als er biologie op het rooster staat, of kunst en techniek, dan werken de leerlingen in klassenverband in het lab of het atelier, in verband met de veilgheid.

Tabasco en Leittext
Het gebouw is gebaseerd op het concept van contextrijk leren. Niet alleen de rijtjes uit de boeken, maar ook je eigen kennis en de wereld om je heen zijn belangrijk. (Het Montaigne vindt het ook belangrijk dat het kind een zelfstandig burger wordt, die in staat is juiste keuzes te maken en op een goede manier met anderen, het milieu en zichzelf omgaat.) ‘Een voordeel is dat je in een aangepast gebouw meteen goed kunt uitpakken met je vernieuwing. De omgeving moet uitnodigen tot zelfstandig leren,’ zegt Marianne enthousiast.

De onderwijsarchitecten van het Montaigne Lyceum begeleiden de teams van docenten binnen de school bij het ontwikkelen van thema’s. Ze zijn opgeleid in verschillende werkvormen zoals Tabasco (een Europees talenproject), Leittext (waarbij de leerling werkt in vaste fasen) en Verhalend Ontwerpen, waarbij aan de hand van hoofdpersonen in een verhalend ontwerp de interesse van de leerlingen gewekt wordt. De Onderwijsarchitecten zijn een vraagbaak voor de school. ‘We zijn creatievelingen. Ons doel is om overeenkomst binnen de verschillende teams te bevorderen, de ‘schooltjes binnen de school’ te verminderen, zou je kunnen zeggen. De teams in de leerdomeinen zijn nu schooltjes binnen de school. Een team blijft wel zelfstandig werken, maar de opzet en het gezicht van de thema’s moet identiek zijn.’

anders studeren
Hoe werkt dat met die Instructie-uren en Domein-uren? Zijn de leerlingen bijvoorbeeld echt zelfstandig aan het werk? ‘Dat zijn ze,’ bevestigt Marianne. ‘Maar het is niet motiverend om alles alleen te moeten doen en daarom coachen we onze leerlingen veelvuldig en hebben we in de onderbouw extra uren voor ons mentoraat. Tijdens het instructie-uur kun je dan ook de leerlingen die anders studeren aan bod laten komen, want niet elk kind is van het ‘zelf ontdekken’. Veel leerlingen genieten van een goed verhaal van hun docent. Er is ook verschil tussen vmbo en gymnasiumonderwijs. Het valt vies tegen als een gymnasiast gaat studeren en nog nooit instructie heeft gehad. Het vmbo is praktijkgericht en heeft dus meer praktijklessen in een speciaal ingericht domein.

Durven Delen Doen
Monique van der Steen, docent Kunst en Techniek en Onderwijsarchitect, vertelt wat meer over de organisatie van het lesmateriaal. In het kader van het project Durven Delen Doen (DDD) start het Montaigne Lyceum met metadateren. Alle data (lees: projecten, lesmaterialen en thema’s) moeten voor alle docenten op een inzichtelijke manier beschikbaar worden gemaakt. ‘Concreet wordt het een internetpagina waarop je kunt inloggen’, vertelt Monique. ‘Eerst alleen voor onze eigen docenten en later ook voor de andere DDD-scholen. We kunnen op die manier ook nieuwe docenten beter ondersteunen, want er ligt erg veel lesmateriaal klaar om met elkaar te delen. We maken hier zo veel zelf en we weten van elkaar niet hoe creatief we zijn. Het kost nu wat tijd om alles bijeen te krijgen, maar het levert uiteindelijk tijd op.’

Het Montaigne zette het metadateren in gang met de hulp van een extern bureau en een techneut voor het bouwen van de website. Het geld komt uit de pot van Durven Delen Doen. Monique wil tot slot kwijt dat verandering in het onderwijs niet altijd een verzwaring van de taken hoeft te zijn. ‘Werkdruk verminderen is ons hoogste doel’.

Zie ook:

13.10.08 Onderwijsvernieuwers: het Da Vinci College
13.10.08 Innovatief onderwijs: Durven, delen, doen
13.10.08 Onderwijsvernieuwers: het IJburg College

EscenicId: 732097

Geef je reactie

Je kan een reactie ingeven op een artikel via jouw LinkedIn account.
We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen.

Via onderstaande link kan je inloggen met je LinkedIn account. Aanmelden met je LinkedIn Account

Toelichting lezersreacties

Lezersreacties worden geplaatst op de website van VKbanen. Door het insturen van een reactie verleen je impliciet toestemming aan VKbanen je reactie onder vermelding van je naam en functietitel te publiceren op de website. Je reactie zal, indien nodig, worden geredigeerd en ingekort.

De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te verwijderen als zij:

• Afwijken van het onderwerp, de stelling of de vraag.
• Beledigend of discriminerend zijn
• Commerciële doeleinden dienen

We vragen je bij een reactie je voornaam, achternaam en functietitel - die tevens automatisch ingeladen zijn vanuit jouw LinkedIn profiel - in te vullen. Die worden bij de bijdrage geplaatst op de website. Je e-mailadres vermelden we niet. Deze zal door de redactie alleen worden gebruikt om je een vraag te kunnen stellen, bijvoorbeeld bij een oproep om informatie, foto’s, of bij onduidelijkheden in de tekst.

De redactie van VKbanen